|
|
Anasayfa  Teknoloji Internet |
 Internet Nedir?
Internet, tum dunyayi kapsayan, 110 ulkeye dagilmis ve 2.000.000 dan fazla bilgisayari (host) birbirine baglayan yaklasik 5000 bilgisayar aginin toplamidir (Sekil-1). 1994 yili basinda yaklasik 12 milyon Internet kullanicisi bulunmaktadir. Internet genel bilgiye erisimi destekler ve elektronik posta (elektronik mail), konferans, bildiriler gibi konularda iletisim hizmetleri saglar.
Butun bilgi ve servisler, Internet'i olusturan cesitli aglara dagitilmistir ve gecerli bir Internet adresi ve fiziksel baglantisi olan herhangi bir yerden ulasilabilir durumdadirlar. Kuruluslar Internet'e iki ana nedenden dolayi baglanmaktadirlar. Birincisi, Internet yararli bilgilere dunya capinda bir baglanabilirlik ve erisim saglar. Ikincisi, Internet'e baglanmak, kuruluslara ozel bir genis bolge agi kurmaktan daha ucuza mal olmaktadir.
Amerika Birlesik Devletleri'nde Internet'in isletimi federal yonetimlerce vergi mukelleflerinin vergilerinden karsilanmaktadir. Internet'in kullanimi bir zamanlar arastirma, egitim ve devlet kuruluslarinin etkinlikleriyle sinirlandirildiysa da, son zamanlarda ticari kullanimi buyuk oranda artmistir. Bu gelismeler, bazi gozlemcileri Internet'in yakin gelecekte tamamiyla ozellestirilecegi yolunda spekulasyonlara itmektedir. Boyle bir durumda Internet kaynaklarina ulasim kullanim fiyatlarina gore belirlenebilecektir.
Tarihçe
Internet'in ortaya cikisi Amerikan Federal Hukumeti Savunma Bakanligi'nin arastirma ve gelistirme kolu olan 'Savunma Ileri Duzey Arastirma Projeleri Kurumu'na (DARPA- Defence Advanced Research Project Agency) dayanir.
1969'da cesitli bilgisayar bilimleri ve askeri arastirma projelerini desteklemek icin Savunma Bakanligi ARPANET adinda Paket Anahtarlamali Ag'i olusturmaya basladi. Bu ağ, ABD'deki universite ve arastirma kuruluslarinin degisik tipteki bilgisayarlarini da icererek büyüdü.
ARPANET 1990 Haziraninda kullanimdan kaldirildi. Yerini ABD, Avrupa, Japonya ve Pasifik ulkelerinde ticari ve hukumet isletimindeki omurgalar (backbone) aldi. ARPANET'in kaldirilmasina ragmen, TCP/IP protokolu kulanilmaya devam etti ve gelisti.
Internet Kaynaklari
Haberler
Internet uzerindeki en yararli kaynaklardan biri, cok sayida konu iceren ilan tahtasi sistemlerinin (BBS-Bulletin Board Systems) bir toplami olan ag haberleri'dir (Netnews). Haber gruplari, bir agac yapisinda duzenlenmistir. Bu yapidaki her bir kok bilim, sanat gibi ana bir konuya ayrilmistir. Kokler de, her biri bir konu alani belirleyen dallardan olusur. Ag haberleri UNIX tabanli sistemlerde ortaya cikmistir. Rn, nn, trn ve xrn gibi UNIX programlari ag haberlerini okumak icin kullanilmaktadir. UNIX kullanicisi olmayanlar, ag haberlerini IBM PC ve uyumlulariyla, Machintosh ve VAX/VMS sistemlerinde okuyabilecek yazilim paketlerini kullanmaktadirlar. Pek cok yerel ilan tahtasi da ag haberlerine erisimi saglamaktadir.
Internet kullanicilari bir listeye uye olarak istedikleri konuda bilgi alabilirler. Liste yoneticileri periyodik olarak listelerindeki uyelere toplanilan bilgi paketlerini yollarlar. Bu elektronik posta (e-mail) listelerinin coguna Usenet araciligiyla ulasilabilir. Usenet 3500'den fazla konuyu iceren haber gruplarinin sunuldugu genel bir BBS yapisidir.
Elektronik Posta
Internet dunyanin en buyuk elektronik posta (e-mail) agidir. Bugun yaygin olarak kullanilan elektronik posta sistemleri arasinda buyuk farklar vardir. Buna ragmen, Internet, kullanicilarina mesajlari okuma, saklama, gonderme, siraya sokma ve yanitlama gibi cesitli hizmetler vererek kullanicilarinin dunyanin dort bir tarafi ile haberlesmesini saglamaktadir. Internet'in ani populerliginin nedeni aslinda elektronik posta servislerinde sundugu artan etkilesimli baglantidir. Internet'te kullanici kodu bulunan bir kisi diger Internet kullanicilariyla oldugu gibi, Compuserve, BITNET, MCI, Applelink ve benzer posta sistemleri kullanicilariyla da elektronik posta iletisimi kurabilir. Benzer sekilde bu sistemlerin kullanicilari da Internet'i kendi aralarinda bir iletisim yolu olarak kullanabilirler.
Ayni zamanda, cesitli yazilim sirketleri kisisel bilgisayarlardan olusmus Yerel Aglar ve UNIX ortamlari arasinda da mesaj degisimi icin gecityolu (Gateway) saglamaktadirlar. Ornegin, Bilgisayar Posta Servisleri sirketi (Computer Mail Services, CMS), S-bridge adinda, mesaj servisi veren posta ofislerini, SMTP tabanli elektronik posta sistemlerine baglayan bir gecityolu urunu sunmaktadir. Bu urun, Mesaj Kontrol Servisleri'ni (Message Handling Service, MHS) destekleyen kisisel bilgisayar tabanli elektronik posta programlariyla, UNIX isletim sistemindeki SMTP tabanli elektronik posta programi arasinda mesaj degisimini saglamaktadir.
MHS, kisisel bilgisayarlardan olusmus Yerel Aglar'da kurulu olan en populer elektronik posta sistemlerinin kullandigi sakla-ve-ilet (Store-and-Forward) teknolojisi'ni kullanmaktadir.
CMS'in bir diger gecityolu urunu ise UNIX tabanli makinalar icin M-bridge'tir. Bu urun MCI Mail'i faks ve teleks servisleri ile birlikte SMTP tabanli elektronik posta sistemlerine baglamaktadir.
Gercek Zaman Uygulamalari (Real Time Applications)
Elektronik postaya ek olarak, Internet cesitli gercek zaman islemlerini de desteklemektedir. Ornegin, Amerika'daki belli basli universitelerdeki ogrenciler birbirleri ya da cevrim-ici programlarla 'etkilesimli oyunculuk benzetimleri' ve diger etkinlikleri gerceklestirmektedirler. Bu benzetimler gercek ya da hayal urunu olan politik veya tarihsel olaylardan olusabilmektedir. Ogrencilerden varolan karakterlerden kendi rollerini secmeleri istenir. Ogrenciler bu rolleri oynarken ayni zamanda derslerini de ogrenirler.
Karar verme benzetimlerinde, ogrenciler cevreye en az etkisi olan cesitli cevre ve insaat problemleriyle karsi karsiya birakilirlar. Buna ornek olarak verilebilecek bir program, Michigan Universitesi Egitim Okulu'nda Etkilesimli Iletisim ve Benzetimler Projesi dahilinde dokuz yildir calismaktadir. Bu zaman icerisinde yirmi ulkedeki dortyuz okuldan onikibinden fazla ogrenci programin cesitli ogrenim benzetimlerine katilmistir.
Kutuphane Kataloglari
Bugun, Internet uzerinde 300'e yakin kutuphane katalogu bulunmaktadir. Bunlar arasinda 100'den fazla koleksiyon, arsiv ve arastirma kutuphanesinin kataloglarini gosteren ve 40 milyondan fazla kaydi bulunan bir veritabanina sahip Arastirma Kutuphaneleri Bilgi Agi (RLIN) anilmaya deger bir ornektir. Internet, Amerikan Kongresi Kutuphanesi'ne, Kolorado Universitesindeki 220,000 konu basligina, Boston, Maine ve Harvard universitesindeki kutuphane kataloglarina erisimi saglamaktadir. ABD icinde istedigi kitabin yerini belirleyen bir Internet kullanicisi kendi yerel kutuphanesinden Kutuphanelerarasi Odunc Alma Programi'ni kullanarak bu kitabi odunc alabilir.
1992 baslarinda, Carneige Mellon Camp Universitesi, Amerika'da Dagitik Isleme dayali ilk elektronik kutuphane sistemlerinden birini kurdu. Sistem, bilgiyi tek bir anabilgisayar yerine yerleskeye dagilmis olan server'larda saklamaktadir. Sistem, fakulte ve ogrencilere, odalarindan disari bile cikmadan, universite kutuphanesinde bulunan dokumanlari edinme olanagi saglamaktadir. Universite Internet'e baglanarak bazi kolleksiyonlarinin tum dunyadaki kullanicilara ulasmasini olanakli kilmaktadir.
|
|
|
|
|
|
